۶ اوت ۲۰۲۶ ـ مطالعه جدید دانشگاه کالیفرنیا، سانفرانسیسکو (UCSF) به تبیین این مسئله میپردازد که چرا افراد مبتلا به HIV، علیرغم سرکوب مؤثر ویروس با داروهای مدرن، همچنان در معرض خطر بالای ابتلا به دیابت نوع ۲ قرار دارند.
برای بررسی این موضوع، تیم پژوهشی نمونههای خون و بیوپسیهای چربی (نمونهبرداری از بافت چربی) را در ۴۶ فرد مبتلا به HIV(که بیماری آنها بهخوبی کنترل شده بود) با ۷۴ فرد بدون HIVمقایسه کردند. هیچیک از شرکتکنندگان در این مطالعه دچار چاقی یا دیابت نبودند.
محققان دریافتند که افراد مبتلا به HIVدارای میزان بیشتری فیبروز (بافت اسکار یا زخمگونه) در بافت چربی خود هستند و این امر با مقاومت به انسولین - که یکی از پیشبینیکنندههای اصلی دیابت نوع ۲ است- ارتباط دارد. این فیبروز در افراد مبتلا به HIV، صرفنظر از وزن بدن یا نوع داروی HIV که مصرف میکردند، مشاهده شد.
این تحقیق همچنین یک «نشانگر خونی» برای چربیهای فیبروزه (بافت اسکاردار) شناسایی کرد که ممکن است در آینده به شناسایی بیمارانی با بالاترین میزان خطر کمک کند. یافتهها همچنین نشان میدهد که خطر ابتلا به دیابت در افراد مبتلا به HIV، همیشه لزوماً از طریق وزن بدن قابل تشخیص نیست.
دکتر سونیل کولیواد، متخصص غدد و متابولیسم در UCSF Healthو نویسنده ارشد این مقاله که در مجله JCI Insightمنتشر شده است، میگوید: «در عرض چند دهه، ما HIV را از یک بیماری اغلب تراژیک به یک وضعیت مزمن و قابل مدیریت تبدیل کردهایم. این یافتهها ما را به پیشگیری از مشکلات سلامت متابولیک منحصربهفرد و نوظهور در این جمعیت رو به رشد، نزدیکتر میکند.»
برای درک منشأ فیبروز چربی، محققان بیان ژن را در بیوپسیهای چربی بررسی کردند. آنها دریافتند ژنهای درگیر در بازسازی «ماتریس خارج سلولی» (ماده حمایتی اطراف سلولهای چربی) و پاسخ ایمنی، فعالیت بیشتری داشتند. در مقابل، مسیرهایی که سیگنالدهی انسولین و متابولیسم لیپید (چربی) را کنترل میکنند، فعالیت کمتری نشان دادند. نکته مهم اینجاست که این تغییرات مولکولی با فیبروز ناشی از چاقی، متفاوت بود.
محققان همچنین دریافتند که هم فیبروز چربی و هم مقاومت به انسولین در افراد مبتلا به HIV، در سطوح بالای پروتئینی به نام اندوتروفین (endotrophin) در خون منعکس میشود.
از آنجایی که محققان اندازهگیریها را تنها یکبار انجام دادند، نمیتوانند با قطعیت تعیین کنند که آیا اسکار چربی مستقیماً منجر به مقاومت به انسولین یا دیابت میشود یا خیر. اما به گفتۀ دکتر کولیواد، این یافتهها گام مهمی در جهت درک و در نهایت درمان دیابت در افراد مبتلا به HIVاست.
دکتر دیانا آلبا، استادیار پزشکی در UCSFو نویسنده اول این مطالعه، میگوید: «ما فکر میکنیم فیبروز چربی که از طریق پروتئین اندوتروفین قابل تشخیص است، روزی میتواند ابزاری برای پیشبینی آیندۀ متابولیک افراد مبتلا به HIV در اختیار ما قرار دهد.»
منبع:
https://medicalxpress.com/news/2026-08-adults-hiv-high-diabetes.html